नेपाल सरकारले नेपालको नक्सा र आकाश भैरवको आकृति समेटिएको एक रुपैयाँको नयाँ सिक्काको डिजाइन स्वीकृत गरेको छ। उपलब्ध विवरणअनुसार मन्त्रिपरिषद्ले उक्त डिजाइन अनुमोदन गरी नेपाल राष्ट्र बैंकमा पठाएको छ।
नयाँ डिजाइनको सिक्कामा नेपालको नक्सासँगै आकाश भैरवको चित्र रहनेछ। हाल प्रयोगमा रहेको सिक्काको तुलनामा नयाँ सिक्का आकारमा सानो र तौलमा हलुका बनाइने जनाइएको छ। सिक्का उत्पादनमा प्रयोग हुने धातुमा पनि परिवर्तन गरिनेछ। नयाँ सिक्का मिश्रित धातुको सट्टा इस्पातबाट बनाइने विवरणमा उल्लेख छ।
सरकारले सिक्काको आकार, तौल र निर्माण सामग्री परिवर्तन गर्नुको मुख्य उद्देश्य उत्पादन लागत घटाउनु रहेको जनाएको छ। इस्पात प्रयोग गरेर सिक्का निर्माणमा लाग्ने खर्च कम गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। यद्यपि, उपलब्ध स्रोतमा नयाँ सिक्काको ठ्याक्कै व्यास, तौल, मोटाइ वा उत्पादन लागतबारे विस्तृत तथ्यांक दिइएको छैन।
मन्त्रिपरिषद्बाट स्वीकृत डिजाइन नेपाल राष्ट्र बैंकमा पठाइएको भए पनि सिक्का उत्पादन सुरु हुने मिति, बजारमा उपलब्ध हुने समय र वितरण प्रक्रियाबारे जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन। पुरानो एक रुपैयाँको सिक्का निरन्तर प्रचलनमा रहने वा नयाँ सिक्काले त्यसलाई प्रतिस्थापन गर्ने भन्ने विषय पनि खुलाइएको छैन।
नयाँ डिजाइनमा राष्ट्रिय भूगोलको प्रतीकका रूपमा नेपालको नक्सा र सांस्कृतिक आकृतिका रूपमा आकाश भैरव समावेश गरिएको छ। तर सिक्काको अगाडि र पछाडिको भागमा रहने अन्य अक्षर, अंक, चिन्ह, जारी वर्ष वा सजावटी तत्वबारे स्रोतमा थप विवरण छैन।
उपलब्ध सूचनाले नयाँ सिक्का सानो, हलुका र इस्पातबाट बन्ने तथ्यलाई मुख्य विशेषताका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। उत्पादन लागत घटाउने उद्देश्यबाहेक सिक्काको टिकाउपन, उत्पादन संख्या र वार्षिक आवश्यकताबारे कुनै तथ्यांक दिइएको छैन।
नेपाल राष्ट्र बैंकबाट उत्पादन, वितरण र प्रचलनसम्बन्धी थप विवरण सार्वजनिक भएपछि नयाँ एक रुपैयाँको सिक्काको वास्तविक आकार, उपलब्धता र प्रयोगबारे स्पष्ट जानकारी प्राप्त हुनेछ।
